HPV (Human Papillomavirus), czyli wirus brodawczaka ludzkiego, to grupa ponad 200 typów wirusów. Niektóre z nich powodują łagodne zmiany skórne i brodawki, natomiast część może prowadzić do poważniejszych chorób.
Szczególne znaczenie mają typy wysokiego ryzyka, nazywane również typami onkogennymi. Jeżeli zakażenie takim typem utrzymuje się przez długi czas, może dojść do rozwoju zmian przednowotworowych, a następnie – w części przypadków – nowotworu.
HPV może zakażać zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Dlatego profilaktyka HPV dotyczy obu płci.

HPV przenosi się przede wszystkim podczas bliskiego kontaktu seksualnego. Do zakażenia może dojść również podczas kontaktu skóra–skóra w okolicy genitalnej, dlatego do transmisji wirusa nie musi dojść wyłącznie podczas stosunku seksualnego. Zakażenie może przebiegać bezobjawowo, a osoba zakażona może nie wiedzieć, że ma wirusa i nieświadomie przekazywać go partnerowi.
W rzadkich przypadkach może dojść także do transmisji HPV z matki na dziecko podczas porodu.
Prezerwatywy zmniejszają ryzyko transmisji HPV, ale nie zapewniają pełnej ochrony, ponieważ wirus może znajdować się również na obszarach skóry, których nie obejmuje prezerwatywa.

Nie. Samo zakażenie HPV nie oznacza choroby nowotworowej.
Większość zakażeń HPV jest przejściowa i zostaje wyeliminowana przez układ odpornościowy. Ryzyko rozwoju zmian przednowotworowych i nowotworu wiąże się przede wszystkim z przetrwałym zakażeniem typami wysokiego ryzyka. Dlatego tak ważne są zarówno szczepienia, jak i regularna profilaktyka raka szyjki macicy.

Przetrwałe zakażenie niektórymi typami HPV wysokiego ryzyka może prowadzić do rozwoju kilku rodzajów nowotworów.
HPV jest związany m.in. z:

• rakiem szyjki macicy,
• rakiem odbytu,
• rakiem prącia,
• rakiem sromu,
• rakiem pochwy,
• częścią nowotworów głowy i szyi, w tym części ustnej gardła.

HPV odpowiada za niemal wszystkie przypadki raka szyjki macicy, dlatego szczepienie i badania przesiewowe mają szczególne znaczenie w zapobieganiu temu nowotworowi.

Najlepszym momentem na szczepienie przeciw HPV jest okres przed potencjalnym kontaktem z wirusem. Dlatego szczepienie rekomenduje się przede wszystkim dzieciom i młodzieży.

W Polsce powszechny program szczepień przeciw HPV obejmuje dziewczęta i chłopców po ukończeniu 9. roku życia do ukończenia 14. roku życia. W tym wieku stosuje się schemat dwudawkowy, z zachowaniem odpowiedniego odstępu między dawkami.

W przypadku starszej młodzieży i osób dorosłych szczepienie również może być rozważane. Liczba dawek i odstępy między nimi zależą od wieku, zastosowanego preparatu oraz indywidualnej sytuacji zdrowotnej.
Jeżeli chcesz ustalić właściwy schemat szczepienia, warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą i sprawdzić aktualne zalecenia dotyczące konkretnej szczepionki.

Tak. Szczepionki przeciw HPV zostały dokładnie przebadane i są stosowane na całym świecie od wielu lat.

Najczęstsze działania niepożądane mają łagodny charakter. Mogą obejmować ból, tkliwość, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu podania szczepionki. U części osób może wystąpić również krótkotrwałe złe samopoczucie lub stan podgorączkowy.

Jak w przypadku każdego szczepienia, przed jego wykonaniem należy poinformować personel medyczny o stanie zdrowia, przyjmowanych lekach oraz wcześniejszych reakcjach na szczepionki.

Szczepionka przeciw HPV jest podawana w formie zastrzyku domięśniowego. Samo podanie trwa krótko i może powodować chwilowy ból lub dyskomfort.

Po szczepieniu najczęściej występują łagodne, krótkotrwałe reakcje, takie jak ból lub tkliwość w miejscu wkłucia.

Tak. Szczepienie przeciw HPV dotyczy obu płci.

Chłopcy mogą zostać zakażeni HPV i mogą również zachorować na choroby związane z tym wirusem, w tym niektóre nowotwory prącia, odbytu oraz głowy i szyi.

Szczepienie chłopców przynosi więc korzyść przede wszystkim im samym, a jednocześnie wspiera ograniczanie transmisji wirusa w całej populacji.

Tak. Szczepienie przeciw HPV może mieć sens również u osób dorosłych, choć największą skuteczność populacyjną osiąga wtedy, gdy zostanie wykonane przed kontaktem z wirusem.

U osoby, która miała już kontakt z HPV, szczepionka nie leczy istniejącego zakażenia ani nie usuwa zmian wywołanych przez wirusa. Może jednak chronić przed zakażeniem typami HPV, z którymi dana osoba nie miała wcześniej kontaktu.

W przypadku osoby dorosłej decyzję o szczepieniu warto omówić z lekarzem, uwzględniając wiek, dotychczasowe szczepienia i indywidualne czynniki ryzyka.

Nie ma wiarygodnych dowodów, że szczepienie przeciw HPV powoduje niepłodność.

Wręcz przeciwnie – zapobieganie zakażeniom HPV i związanym z nimi zmianom przednowotworowym może pomóc ograniczyć ryzyko konieczności leczenia, które w niektórych sytuacjach może mieć wpływ na płodność.

Liczba dawek zależy przede wszystkim od wieku osoby szczepionej, zastosowanego preparatu oraz jej sytuacji zdrowotnej.
W polskim programie powszechnych szczepień przeciw HPV dzieci w wieku objętym programem otrzymują dwie dawki w odpowiednim odstępie.

U starszych osób schemat może obejmować trzy dawki. Szczegółowy schemat powinien być ustalony zgodnie z aktualnymi zaleceniami oraz charakterystyką konkretnej szczepionki.

Tak.

Szczepienie przeciw HPV znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia określonymi typami wirusa, ale nie eliminuje całkowicie ryzyka rozwoju raka szyjki macicy.

Dlatego osoby zaszczepione powinny nadal korzystać z badań przesiewowych zgodnie z aktualnym programem profilaktyki raka szyjki macicy.

Współczesny screening wykorzystuje przede wszystkim testy wykrywające zakażenie HPV wysokiego ryzyka. W zależności od programu i sytuacji pacjentki stosowane mogą być również inne metody diagnostyczne.

Nie istnieje lek, który bezpośrednio usuwa HPV z organizmu. W większości przypadków układ odpornościowy sam eliminuje zakażenie. Leczenie może być natomiast stosowane w przypadku zmian lub chorób wywołanych przez HPV.

Tak. Zakażenie HPV bardzo często przebiega bezobjawowo. Dlatego osoba zakażona może nie wiedzieć o obecności wirusa.

Tak. Do transmisji może dojść podczas bliskiego kontaktu skóra–skóra w okolicy genitalnej oraz podczas innych kontaktów seksualnych.

Prezerwatywy zmniejszają ryzyko zakażenia HPV, ale nie zapewniają pełnej ochrony, ponieważ wirus może znajdować się na obszarach skóry nieosłoniętych przez prezerwatywę.

Szczepionka może nadal przynosić korzyści, ponieważ może chronić przed typami HPV, z którymi dana osoba nie miała wcześniej kontaktu. Największą skuteczność osiąga jednak przed ekspozycją na wirusa.

Szczepionka nie chroni przed każdym możliwym typem HPV i nie leczy zakażenia, które istniało przed szczepieniem. Dlatego osoby zaszczepione powinny nadal stosować zalecane metody profilaktyki i uczestniczyć w badaniach przesiewowych.

Tak. Mężczyźni mogą zarówno zakażać się HPV, jak i chorować na choroby związane z wirusem, w tym niektóre nowotwory prącia, odbytu i głowy i szyi.

W większości przypadków zakażenie jest przejściowe i zostaje wyeliminowane przez organizm. U części osób zakażenie utrzymuje się dłużej. To właśnie przetrwałe zakażenie typami wysokiego ryzyka może prowadzić do rozwoju zmian przednowotworowych i nowotworów.

HPV jest bardzo powszechnym wirusem, który może zakażać zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Większość zakażeń ustępuje samoistnie, ale przetrwałe zakażenie typami wysokiego ryzyka może prowadzić do rozwoju nowotworów.
Najskuteczniejszą strategią profilaktyki jest połączenie szczepienia przeciw HPV z odpowiednio prowadzonym screeningiem raka szyjki macicy.